fbpx

Vijfmaal heldenmoed in Hartenstein

Het mag dan weliswaar nog geen september zijn, de maand waarin ‘De slag om Arnhem’ wordt herdacht, vandaag is het wel 74 jaar geleden dat de geallieerden begonnen met het bevrijden van Europa. Het was D-Day, ook wel: Decision Day. Burgerjournalist Angela Aagenborg beschrijft de nieuwe tentoonstelling in het Airborne Museum.

Hoewel de bevrijding van Arnhem en een groot deel van Nederland nog lang op zich liet wachten streden op deze datum en de vele maanden erna (jonge) helden voor de vrijheid van onze voorouders en daarmee ook voor onze vrijheid.

De oorlog leeft na al die jaren nog steeds, dat is duidelijk te zien in onze stad.

Oorspronkelijk kom ik uit een kleine stad waar men weinig van de oorlog heeft gemerkt en als kind hoorde ik er dan ook alleen maar iets over op vier en vijf mei. Lange tijd was de oorlog, voor mij, niets meer dan een groot mysterie. Sinds ik in Arnhem woon ben ik me gaan interesseren voor het oorlogsverleden van ons land en specifiek mijn (destijds) nieuwe woonplaats. Niet alleen las ik vele boeken over de slag om Arnhem, maar bezocht ik ook een aantal malen het Airborne Museum in Oosterbeek. Nu is Oosterbeek niet Arnhem, maar beide plaatsen zijn door de geschiedenis zeer nauw met elkaar verbonden.

Momenteel is in het Airborne Museum de tentoonstelling For Valour* te bezichtigen. Deze tentoonstelling brengt een eerbetoon aan alle Britse militairen voor hun getoonde moed tijdens de Slag om Arnhem, gesymboliseerd door diegenen die werden onderscheiden met het Victoria Cross (VC).

Deze vijf VC’s vertellen de aangrijpende verhalen van:

  • Luitenant John Hollington Grayburn,
  • Flight Lieutenant David Samuel Anthony Lord,
  • Lance-sergeant John Daniel Baskeyfield,
  • Majoor Robert Henry Cain,
  • Kapitein Lionel Ernest Queripel.

Cain overleefde als enige de Slag om Arnhem. De andere militairen ontvingen het VC postuum. Het Victoria Cross is de hoogste en meest prestigieuze Britse militaire onderscheiding voor getoonde, uitzonderlijke moed in oorlogstijd. Lees hierover meer op de website van het Airborne Museum.

Na het lezen van het persbericht en een interview met de directeur (?) van het museum in een uitzending van Arnhem Aktueel besloot ik deze medailles met eigen ogen te aanschouwen. Met twee jonge kinderen is dat echter wat lastig plannen. Tot ik me realiseerde dat geschiedenis alleen doorgegeven kan worden als je er over vertelt. Of het ze laat zien. Nu was het fijn geweest als ik kon schrijven dat ze behoorlijk onder de indruk waren, maar eerlijkheid gebied me te zeggen dat ik de enige was die onder de indruk was van de militaire onderscheidingen.

Deze vijf mannen vochten hun eigen strijd met behulp van hun manschappen:

Luitenant John Grayburn voerde op 17 september 1944 een aanval uit om Duitse posities op de brug te veroveren, daarbij raakte hij gewond aan zijn schouder. Drie dagen later, op de ochtend van 20 september 1944, ging hij mee op patrouille om Duitse explosieven (aan de brug bevestigd) onschadelijk te maken. Hij raakte opnieuw gewond, maar vocht door. Zijn positie werd overlopen door een vijandelijke tank. De aankondiging van het Victoria Cross van de luitenant legde uit: ‘Vervolgens stond hij op, in het zicht van de tank, en leidde persoonlijk de terugtrekking van zijn troepen naar de defensieve stelling waarnaar ze bevolen waren. Hij werd die nacht gedood.’

Flight Luitenant David Samuel Anthony Lord vloog twee missies tijdens de Slag om Arnhem. Op de tweede dag, in de ochtend van 19 september, werd zijn Dakota, tijdens het aanvliegen naar de dropzone, twee keer geraakt. Het lukte hem de voorraden alsnog te droppen, alvorens hij stierf. Zijn standvastige toewijding om de troepen op de grond te helpen werd beloond met een Victoria Cross.

Lance-sergeant John Daniel Baskeyfield bediende een 6 ponder antitank kanon op de hoek van de Acacialaan en de Benedendorpsweg in Oosterbeek. Het kanon en de bemanning, waar Baskeyfield het bevel over voerde, werden onder vuur genomen. Alle manschappen werden gedood en het kanon werd buiten werking gesteld. Baskeyfield zelf raakte gewond aan zijn been, maar dit stopte hem niet. Hij rende naar een ander kanon, werd ondertussen flink beschoten, maar ging door met zijn missie en schakelde nog een Tiger tank uit. Waarschijnlijk stierf hij, niet veel later, toen een tank zijn tweede positie onder vuur nam. Zijn lichaam werd nooit gevonden.

Majoor Robert Henry Cain bouwde tijdens de gevechten in Arnhem en Oosterbeek een reputatie op door zijn veelvuldig gebruik van het Piat antitank wapen, terwijl anderen het wapen moeilijk in gebruik vonden. Hij nam het wapen dikwijls over van ondergeschikten. Zo vuurde hij verschillende antitankgranaten af op een tank, die tot slechts 18 meter genaderd was. De tank vuurde terug, waardoor hij gewond raakte. Granaatsplinters in zijn gezicht, gescheurde trommelvliezen en een verloren zicht hielden hem niet tegen alsnog de andere tank uit te schakelen. Hij is de enige van de gehuldigden die de slag om Arnhem overleefde.

Kapitein Lionel Ernest Queripel leidde het 10e bataljon dat op maandag 18 september een kruising ten oosten van het pompstation aan de Amsterdamseweg probeerde in te nemen. Het werd tegen gehouden bij hotel de Leeren Doedel en uiteindelijk moesten ze zich gedwongen terugtrekken. Volgens de aankondiging van de medaille hield de kapitein zijn manschappen georganiseerd en in leven tijdens de terugtocht. Hij droeg sergeant Joe Sunley op om met de overlevenden terug te keren naar Wolfheze en dat is tevens het moment dat hij voor het laatst levend werd gezien.**

Uiteraard is dit maar een klein deel van het verhaal van deze helden. Ik heb getracht de informatie in deze blogpost zo kort mogelijk te houden, maar lang genoeg om je te interesseren voor de rest van hun verhaal. Vooral over de laatste man is nog veel interessants te lezen op een van de borden met informatie die je kunt vinden in de zaal met de medailles.

Mijn kinderen mogen dan wellicht nog te jong zijn om zich te (kunnen) interesseren voor de verhalen achter deze prestigieuze medailles, ik deed dat wel en op een dag zal ik ze vertellen hoeveel mannen hier in Arnhem (en in de rest van Europa) hun leven gaven tijdens de Tweede Wereldoorlog. En het begon allemaal op die ene dag in juni. 6 juni om precies te zijn.

For Valour is nog tot 1 oktober 2018 te zien in het Airborne Museum Hartenstein.

*Valour: moed, dapperheid, heldhaftigheid, heldenmoed.
**De informatie over deze mannen en de For Valour is afkomstig van het Airborne Museum en is geprobeerd zoveel mogelijk in eigen bewoordingen te vertellen.

Meer nieuws?

Reacties

Reacties

Back to top